અસમમાં પશુપાલન ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ સાંપડી છે. અહીં ઇન-વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન (IVF) ટેકનોલોજીની મદદથી લખીમી જાતિની વાછરડીનો જન્મ થયો છે. આ દુનિયામાં પોતાના પ્રકારનો પહેલો કિસ્સો હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ સિદ્ધિ પશુ વિજ્ઞાન અને સ્વદેશી જાતિના સંરક્ષણ માટે માઈલનો પથ્થર સાબિત થઈ શકે છે.
લખીમી એ અસમની સ્વદેશી ગાયની જાતિ છે. આ જાતિ મુખ્યત્વે અસમ અને પૂર્વોત્તર ભારતમાં જોવા મળે છે. લખીમી ગાયો તેમની સખત મહેનત, ઓછા ખર્ચે ઉછેર અને દૂધ ઉત્પાદન માટે જાણીતી છે. ઉષ્ણકટિબંધીય આબોહવામાં સારી રીતે ટકી રહેવાની ક્ષમતા ધરાવતી આ જાતિને સંરક્ષિત કરવા માટે વૈજ્ઞાનિકોએ IVF ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો છે.
IVF એટલે ઇન-વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન, જેમાં ઇંડા અને શુક્રાણુને શરીરની બહાર પ્રયોગશાળામાં ગર્ભાધાન કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં સ્ત્રી પશુમાંથી ઇંડા લઈને તેને પ્રયોગશાળામાં શુક્રાણુ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે. ગર્ભ રચાયા બાદ તેને કોઈ અન્ય માદા પશુના ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે. આ રીતે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પશુધનનું ઉત્પાદન શક્ય બને છે.
અસમના પશુપાલન વિભાગ અને કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના વૈજ્ઞાનિકો આ પ્રોજેક્ટ પર કાર્યરત હતા. અહેવાલો અનુસાર, આ પ્રયોગ સફળ રહ્યો છે અને નવજાત વાછરડી તથા તેની માતા બંને સ્વસ્થ છે. લખીમી જાતિ માટે આ પ્રથમ સફળ IVF પ્રયોગ હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. અગાઉ આ જાતિ પર આ પ્રકારનો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો ન હતો.
આ સિદ્ધિ સાબિત કરે છે કે ટેકનોલોજીની મદદથી દુર્લભ અને સ્વદેશી જાતિઓનું સંરક્ષણ અને સંવર્ધન શક્ય છે. લખીમી જાતિની ગાયો દૂધ ઉત્પાદન અને રોગ પ્રતિકારક શક્તિ માટે જાણીતી છે. આવી સ્વદેશી જાતિઓને બચાવવા માટે IVF ટેકનોલોજી ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ તકનીક દ્વારા ભયપ્રાપ્ત પશુ જાતિઓની સંખ્યામાં વધારો કરી શકાય છે.
આ ઘટનાને પશુપાલન ક્ષેત્રે એક નવા સીમાચિહ્નરૂપ ગણવામાં આવી રહી છે. આ સફળતા બાદ સંશોધકો અન્ય સ્વદેશી જાતિઓ પર પણ આ તકનીક અજમાવવાનું વિચારી રહ્યા છે. સાથે જ, આ ટેકનોલોજીના ઉપયોગ માટે વધુ સંશોધન અને તાલીમની જરૂર હોવાનું શિક્ષણકારો નોંધે છે. પશુપાલકો માટે આ આશાસ્પદ સમાચાર છે, કારણ કે તેમને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પશુધન મેળવવામાં મદદ મળી શકે છે.
લખીમી વાછરડીનો આ જન્મ ભારતમાં પશુ વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રે એક મોટી સિદ્ધિ તરીકે નોંધાયો છે. આ પ્રયોગનું વિગતવાર વિશ્લેષણ કરીને આગામી સમયમાં તેના પરિણામો રજૂ કરવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે. આ સિદ્ધિ અસમના પશુપાલન ક્ષેત્રે નવી દિશા ખોલી શકે છે અને દેશના અન્ય રાજ્યો માટે પણ પ્રેરણારૂપ છે.