કેન્દ્ર સરકારે ૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ના રોજ આઠમા પય કમિશનની રચનાને મંજૂરી આપી હતી. આ કમિશન કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના વેતન, ભથ્થાં અને પેન્શનની સમીક્ષા કરશે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સોશિયલ મીડિયા અને કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે આ કમિશન કર્મચારીઓના પગારમાં ૩૦૦ ટકાનો વધારો કરશે, જેથી ન્યૂનતમ પગાર ₹૭૨,૦૦૦ સુધી પહોંચી શકે છે. પરંતુ શું આ દાવાઓમાં કોઈ સત્યતા છે? ચાલો આ મુદ્દાની તપાસ કરીએ.
પય કમિશન ભારત સરકાર દ્વારા સમયાંતરે રચવામાં આવતી એક સ્વતંત્ર સંસ્થા છે, જે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના વેતન અને ભથ્થાં અંગે ભલામણો કરે છે. હાલમાં કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનો ન્યૂનતમ પગાર ₹૧૮,૦૦૦ છે, જે સાતમા પય કમિશનની ભલામણથી નક્કી થયો હતો. સાતમા પય કમિશનની ભલામણો ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬થી લાગુ કરવામાં આવી હતી. હવે આઠમા પય કમિશનની રચના થઈ ચૂકી છે, પરંતુ તેના અધ્યક્ષની નિમણૂક બાકી છે.
કર્મચારી સંગઠનો લાંબા સમયથી ન્યૂનતમ પગાર ₹૨૬,૦૦૦ અથવા વધુ કરવાની માંગ કરી રહ્યા હતા. અમુક સંગઠનોએ તો ₹૭૨,૦૦૦ સુધી લઈ જવાની માંગણી કરી છે, જે ૩૦૦ ટકાના વધારાની સમકક્ષ ગણાય છે. આ માંગણીને અનુસરીને કેટલાક સમાચાર માધ્યમોએ ૩૦૦ ટકા વધારાના સમાચાર પ્રસારિત કર્યા છે. પરંતુ એ સમજવું જરૂરી છે કે આ માંગણી છે, સરકારી નિર્ણય નથી.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આટલો મોટો વધારો આર્થિક રીતે શક્ય નથી. સાતમા પય કમિશને લગભગ ૧૪ ટકાનો પગારવધારો ભલામણ કર્યો હતો, જે સ્વીકારવામાં આવ્યો. આઠમા કમિશનમાં અર્થવ્યવસ્થાની સ્થિતિ, ફુગાવો અને સરકારી નાણાંકીય ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને સાધારણ વધારો થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો ૨૦ થી ૩૦ ટકાના વધારાની શક્યતા વ્યક્ત કરે છે. ૩૦૦ ટકાનો વધારો થાય તો સરકારી ખર્ચમાં ભારે ઉછાળો આવે, જે ફુગાવો વધારી શકે છે અને અર્થવ્યવસ્થા માટે નુકસાનકારક બની શકે છે.
ભારતમાં અત્યાર સુધી પય કમિશનની ભલામણો અને તેના અમલીકરણની વાત કરીએ તો, પહેલું પય કમિશન ૧૯૪૭માં રચવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ નિયમિત અંતરે છ કમિશન થઈ ચૂક્યા છે. દરેક કમિશન સમયાનુસાર વેતન માળખામાં ફેરફાર કરે છે. સાતમા પય કમિશને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ૨.૫૭ લાગુ કર્યું હતું, જેના કારણે પગારમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો. આઠમા કમિશનમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વધારવા અંગે ચર્ચા થઈ રહી છે, પરંતુ હજી કોઈ જાહેરાત નથી.
આઠમા પય કમિશનની ભલામણો ક્યારે લાગુ થશે, તે અંગે સ્પષ્ટતા નથી. સામાન્ય રીતે, કમિશનની રચના પછી અહેવાલ તૈયાર કરવામાં ૧૮ મહિનાથી બે વર્ષનો સમય લાગે છે. એટલે કે, ભલામણો ૨૦૨૬ કે ૨૦૨૭ સુધીમાં મળી શકે છે. ત્યારબાદ સરકાર તેના પર નિર્ણય કરશે. હાલમાં, કર્મચારીઓએ ધીરજ રાખવી જોઈએ અને સત્તાવાર માહિતી પર જ વિશ્વાસ કરવો જોઈએ.
સરકારી કર્મચારીઓ માટે પય કમિશન એ એક મહત્વપૂર્ણ વિષય છે, પરંતુ ગેરમાર્ગે દોરનારા સમાચારોથી સાવચેત રહેવું જરૂરી છે. આગામી દિવસોમાં કમિશનના અધ્યક્ષની નિમણૂક અને ટર્મ્સ ઓફ રેફરન્સ જાહેર થશે, જેનાથી વધુ સ્પષ્ટતા મળશે. ત્યાં સુધી, ૩૦૦ ટકા વધારાના સમાચારને અફવા તરીકે જ ગણવા વધુ યોગ્ય છે.