નવી દિલ્હી: રાષ્ટ્રીય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદ (NCERT) એ ધોરણ 9ના સામાજિક વિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા છે. હાલમાં બહાર પાડવામાં આવેલા નવા આવૃત્તિમાં, પાઠ્યપુસ્તકમાંથી સમાજવાદ, ધર્મનિરપેક્ષતા અને લોકશાહીની વ્યાખ્યાઓ દૂર કરવામાં આવી છે અને તેના સ્થાને કટોકટી (ઈમર્જન્સી) અને સંસદ (પાર્લામેન્ટ)ના સંદર્ભો સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.
આ ફેરફારોથી શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. કેટલાક નિષ્ણાતો આને સંવૈધાનિક મૂલ્યોથી દૂર જવાના પગલા તરીકે જુએ છે, જ્યારે કેટલાક તેને અભ્યાસક્રમના આધુનિકીકરણ તરીકે સમર્થન આપે છે. NCERT દ્વારા આ ફેરફારો શા માટે કરવામાં આવ્યા તે અંગે સત્તાવાર નિવેદન હજુ સામે આવ્યું નથી.
અગાઉના પાઠ્યપુસ્તકમાં, લોકશાહીની વ્યાખ્યા સાથે સમાજવાદ અને ધર્મનિરપેક્ષતા જેવા ખ્યાલોને સમજાવવામાં આવ્યા હતા. નવા સંસ્કરણમાં, આ ખ્યાલોને દૂર કરીને વિદ્યાર્થીઓને 1975ના કટોકટી સમયગાળા અને સંસદીય લોકશાહીની કાર્યપ્રણાલી વિશે શીખવવામાં આવશે. કટોકટી દરમિયાન મૂળભૂત અધિકારો પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો અને સંસદની ભૂમિકા જેવા વિષયો ઉમેરવામાં આવ્યા છે.
આ ફેરફારોને લઈને રાજકીય પક્ષોએ પણ પ્રતિક્રિયા આપી છે. કેટલાક વિપક્ષી નેતાઓએ આરોપ લગાવ્યો છે કે સરકાર શિક્ષણ દ્વારા પોતાના વિચારધારાને પ્રસારિત કરી રહી છે, જ્યારે સત્તાધારી પક્ષના નેતાઓએ આને દેશના ઇતિહાસના વાસ્તવિક અને સચોટ ચિત્રણ તરીકે ટેકો આપ્યો છે.
નિષ્ણાતોના મતે, સમાજવાદ અને ધર્મનિરપેક્ષતા જેવા શબ્દોને દૂર કરવાથી ભારતના સંવિધાનના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોની વિદ્યાર્થીઓની સમજણ પર અસર થઈ શકે છે. જોકે, NCERTએ તાજેતરમાં અનેક ધોરણોના પાઠ્યપુસ્તકોમાં સુધારા કર્યા છે, જેમાં ઇતિહાસ અને રાજકીય વિજ્ઞાનના ભાગોમાં ફેરફારોનો સમાવેશ થાય છે.
આ ફેરફારોની સંપૂર્ણ અસર સમય જતાં સ્પષ્ટ થશે, પરંતુ હાલમાં તે શિક્ષણ અને રાજકારણના ક્ષેત્રે ચર્ચાનો વિષય બની ગયો છે.