સોમવારે ક્રૂડ તેલના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. અમેરિકાએ ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાને અલગ પાડવા માટે નવી પહેલની જાહેરાત કરી છે, જેના ભાગરૂપે રોકાણકારો વધુ વિગતોની રાહ જોઈ રહ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ પહેલને તેહરાન સામેની હવે સુધીની "સૌથી કઠોર" નાણાકીય કાર્યવાહી ગણાવી છે.
આ જાહેરાતે વૈશ્વિક બજારોનો માહોલ નક્કી કર્યો, અને મોટા ભાગના એશિયન શેરબજાર સૂચકાંકો નીચા સ્તરે ખુલ્યા. દક્ષિણ કોરિયાનો કોસ્પી સૂચકાંક ૧.૪ ટકા ઘટ્યો, કારણ કે સેમસંગ ઇલેક્ટ્રોનિક્સે જણાવ્યું કે તે $૮૦ અબજનો શેર બાયબેક કાર્યક્રમ હાથ ધરશે. અઠવાડિયાઓ સુધી ચાલેલા અસ્થિર વેપાર બાદ પોતાના શેરને સ્થિર કરવાના ઉદ્દેશ્યથી આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે.
સેમસંગના શેરો તેમજ હરીફ કંપની એસકે હાઈનિક્સના શેરો જૂન મહિનામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) બૂમની આશાએ ટોચના સ્તરે પહોંચ્યા હતા. ત્યારબાદ વેલ્યુએશન અંગે રોકાણકારોની ચિંતા અને ટેક્નોલોજી શેરોમાં વ્યાપક વેચવાલીને કારણે તેમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
આ અઠવાડિયે બજારનું ધ્યાન એન્વિડિયાના કમાણીના આંકડા પર રહેશે. અમેરિકન ચિપ ઉત્પાદક કંપની, જે હાલ દુનિયાની સૌથી મૂલ્યવાન કંપની છે, તેને AI ક્ષેત્ર માટેનો બેરોમીટર ગણવામાં આવે છે. રોકાણકારો માટે સૌથી મહત્ત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે શું AI બૂમ તેની ગતિ જાળવી શકશે, ખાસ કરીને જ્યારે આ ટેક્નોલોજી ઉદ્યોગોમાં વધુને વધુ સ્થાન બનાવી રહી છે.
એસપીઆઈ એસેટ મેનેજમેન્ટના મેનેજિંગ પાર્ટનર સ્ટીફન ઈન્સે કહ્યું, "ખર્ચ કરવાની મશીન હજુ પણ ચાલી રહી છે, પરંતુ બિલ વધુ ભારે થઈ રહ્યું છે. એન્વિડિયાએ હવે સાબિત કરવું પડશે કે આધુનિક બજાર ઇતિહાસનો સૌથી મોંઘો રોકાણ બૂમ હજુ પોતાના બિલ ચૂકવી શકે છે."
ચાઈનીઝ ટેક્નોલોજી કંપની અલીબાબા પણ ચર્ચામાં છે. કંપનીએ રવિવારે જાહેરાત કરી કે તે વૈશ્વિક AI મહત્વાકાંક્ષાઓ માટે હોંગકોંગમાં $૧૦.૨ અબજના નવા શેર બહાર પાડશે. ઓપન-સોર્સ 'ક્વેન' (Qwen) AI મોડલ માટે જાણીતી આ કંપનીએ આ ટેક્નોલોજીમાં અબજો ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે. શેરધારકો જોવા માગે છે કે આ રોકાણો કેવી રીતે આવકમાં પરિવર્તિત થાય છે.
સોમવારે એશિયન બજારોના સૂર મિશ્ર રહ્યા. ટોક્યો, શાંઘાઈ, તાઈપેઈ અને વેલિંગ્ટનમાં ઘટાડો થયો, જ્યારે સિડની, જાકાર્તા અને બેન્કોકમાં વધારો નોંધાયો. મનિલા અને કુઆલાલંપુર સપાટ રહ્યા. હોંગકોંગનો હેંગ સેંગ સૂચકાંક ૨ ટકાથી વધુ ઘટ્યો, તેમ છતાં ફાસ્ટ-ફેશન રિટેલર શેઈને જાહેરાત કરી કે તેની લાંબા સમયથી રાહ જોવાતી માર્કેટ એન્ટ્રી સપ્ટેમ્બર ૧ના રોજ આ શહેરમાં થશે. આ લિસ્ટિંગમાં કંપનીનું મૂલ્યાંકન $૨૭ અબજની નજીક થવાની અપેક્ષા છે.
ભૌગોલિક રાજકીય મોરચે, અમેરિકી ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે કહ્યું કે ઈરાન પર આર્થિક દબાણ લાવવાની નવી કાર્યવાહી અંગે તેઓ સોમવારે પાછળથી વધુ વિગતો આપશે. અમેરિકાએ સાથી દેશો અને ચીનને આ અભિયાનમાં જોડાવા હાકલ કરી છે. આ એવા સમયે થઈ રહ્યું છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયાનો સંઘર્ષ છ મહિના પૂરા થવાના આરે છે.
અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સે આ યોજનાને "નાજુક નૃત્ય" ગણાવ્યું અને ઉમેર્યું કે ઈરાન "અમારા પર આર્થિક દબાણ લાવવાનો પ્રયાસ કરશે." બેસેન્ટને પૂછવામાં આવ્યું કે શું વોશિંગ્ટન આ મામલે બેઈજિંગ પર દબાણ લાવશે, ત્યારે તેમણે CNBCને જણાવ્યું કે "ઘણી વાતચીતો ખાનગી રાખવી શ્રેષ્ઠ છે," પરંતુ ચીનને "અભિયાન સાથે જોડાવા" હાકલ કરી.
તેલ બજારો પર તાત્કાલિક અસર જોવા મળી, અને બંને મુખ્ય ક્રૂડ કોન્ટ્રાક્ટ ૨.૩ ટકા ઘટ્યા. બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ $૯૨ પ્રતિ બેરલ હતો.
રોકાણકારો આ અઠવાડિયે વ્યોમિંગના જેક્સન હોલમાં યોજાનારી વાર્ષિક પરિષદ તરફ પણ જોઈ રહ્યા છે, જ્યાં ફેડરલ રિઝર્વ બેંક ઓફ કેન્સાસ સિટી મોનેટરી પોલિસી અંગે ચર્ચાનું આયોજન કરે છે. સેન્ટ્રલ બેંકર્સ, અર્થશાસ્ત્રીઓ અને નાણાકીય અધિકારીઓની આ બેઠક અમેરિકાના વ્યાજ દરોની દિશા સ્પષ્ટ કરે તેવી અપેક્ષા છે.
આ વર્ષની બેઠક એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે ટ્રેઝરીએ લાંબા ગાળાની યીલ્ડમાં તીવ્ર વધારાને કાબૂમાં લેવા ગયા અઠવાડિયે પોતાના જ બોન્ડ ખરીદ્યા હતા. ૩૦-વર્ષની યીલ્ડ એવા સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી જે ૨૦૦૭માં, એટલે કે વૈશ્વિક નાણાકીય કટોકટી પહેલાં, જોવા મળી હતી. ફુગાવાની ચિંતાઓ અને અમેરિકાનો ફેડરલ દેવું $૪૦ ટ્રિલિયનને પાર કરવાના અહેવાલ બાદ યીલ્ડમાં વધારો થયો છે.